Swapovereenkomsten zijn in wezen financiële contracten die worden gebruikt om kasstromen of financiële instrumenten uit te wisselen. Ze verschijnen zelden op de balans van een bedrijf als activa of passiva in de traditionele zin van het woord. In plaats daarvan dienen ze als hedginginstrumenten of speculatieve instrumenten om de blootstelling te beheersen. De markt is afhankelijk van drie primaire structuren: renteswaps, valutaswaps en credit default swaps. Elk heeft een ander doel bij het beperken van specifieke soorten financiële risico’s.
Renteblootstelling beheren
De meest voorkomende vorm is de renteswap. Met dit instrument kunnen twee partijen rentebetalingsstromen uitwisselen. Doorgaans stemt één partij ermee in een vaste rente te betalen, terwijl hij een variabele rente ontvangt. Het omgekeerde komt ook vaak voor. Deze uitwisselingen zijn gebaseerd op een nominale hoofdsom. Dit cijfer wordt uitsluitend gebruikt om de rentebetalingen te berekenen. Er vindt geen daadwerkelijke uitwisseling van de opdrachtgever zelf plaats.
Waarom gebruiken bedrijven dit mechanisme? Vaak gaat het om het matchen van activa en passiva. Een bedrijf met schulden met een variabele rente zou kunnen overstappen op vaste betalingen om de kosten te stabiliseren. Als alternatief kunnen beleggers wedden op toekomstige rentebewegingen. Als verwacht wordt dat de variabele rente zal stijgen, wordt het voordelig om variabele rente te ontvangen en vaste rente te betalen. De fictieve hoofdsom blijft buiten de balans, wat betekent dat deze geen invloed heeft op de onmiddellijke schuldverplichtingen van de kredietnemer. Het verandert eenvoudigweg de netto rentebetalingsstroom.
Navigeren door valutaschommelingen
Valutaswaps pakken de volatiliteit van wisselkoersen aan. Hier wisselen twee partijen hoofdsom- en rentebetalingen uit in verschillende valuta. Anders dan bij renteswaps gaat het bij valutaswaps vaak om een daadwerkelijke uitwisseling van de hoofdsom aan het begin en het einde van het contract. Dit maakt ze nuttig voor internationale financiering op lange termijn.
Een multinationale onderneming kan obligaties uitgeven in de binnenlandse valuta, maar heeft geld nodig op een buitenlandse markt. Met een valutaswap kan het deze verplichtingen omzetten. Het kan effectief in de vreemde valuta lenen tegen een potentieel lagere rente, en de betalingen vervolgens terugruilen naar de eigen valuta. Dit vermindert het valutarisico. Als de thuisvaluta onverwacht sterker wordt, zorgt de swap ervoor dat de schuldendienst beheersbaar blijft. Het belangrijkste verschil met renteswaps is de dubbele uitwisseling van hoofdsom en de expliciete focus op grensoverschrijdende kapitaalstromen.
Wanbetalingsrisico overdragen
Het derde belangrijke type is de credit default swap (CDS). Dit functioneert meer als een verzekering tegen standaardrisico. Eén partij, de koper, betaalt periodiek premies aan een verkoper. In ruil daarvoor stemt de verkoper ermee in de koper te compenseren als een specifiek schuldinstrument of een specifieke entiteit in gebreke blijft.
In tegenstelling tot swaps waarbij rente of valutastromen worden uitgewisseld, dragen CDS’s het risico van een kredietgebeurtenis over. Een kredietgebeurtenis kan onder meer een faillissement, betalingsachterstand of een herstructurering omvatten. Als de entiteit waarnaar wordt verwezen niet in gebreke blijft, verliest de koper de premiebetalingen. Dit is pure speculatie of het afdekken van de kredietwaardigheid. Beleggers gebruiken CDS’s om obligatieportefeuilles te beschermen. Speculanten gebruiken ze om te wedden op de financiële gezondheid van een bedrijf. De uitbetaling vindt alleen plaats als de onderliggende schuld failliet gaat. Er is geen eigendom van de daadwerkelijke obligatie vereist, waardoor een aanzienlijke hefboomwerking op de kredietmarkten mogelijk is.
Praktische toepassingen en afwegingen
Deze instrumenten zijn niet bedoeld voor particuliere beleggers. Ze vereisen geavanceerde risicomodellering en vertrouwen van de tegenpartij. Het voornaamste risico bij elke swap is het tegenpartijrisico. Als de partij aan de andere kant van het contract faalt, komt de bescherming of betaling mogelijk niet tot stand. Dit was een centrale factor in de 20
