De VS zetten mannen op de maan.
Toch kunnen we geen signaal naar Teheran krijgen.
Drie maanden nadat de VS en Israël het vuur openden, begon de oorlog. Geen duidelijk einde. Alleen maar chaos, verwarring en een economische kater die jaren kan duren. De ergste patiënten? Iraniërs. De stemmen waar we het minst van horen. Waarom? Een landelijke internetstoring. Geen vrije pers. Bijna geen buitenlandse correspondenten meer binnen.
Jason Rezaian weet het. In 2014 sloot het Iraanse regime hem op wegens spionage. Twee jaar gevangenisstraf voordat hij door een gevangenenruil terug naar Amerikaanse hechtenis werd gestuurd. Tegenwoordig leidt hij persvrijheidsinitiatieven bij The Washington Post. Hij stemde ermee in om te praten. Niet over diplomatie, maar over de brute realiteit voor 93 miljoen mensen die in de straal van de explosie wonen.
De kwetsbare stop
“Is het echt zo eenvoudig om ze weer online te krijgen? Nee. Maar dat proberen we niet.”
Het staakt-het-vuren voelt mager aan. Trump zou kunnen stoppen met staken, al was het maar omdat de Amerikaanse kiezers de economische pijn haten. Maar Israël? Netanyahu ziet groen licht.
Dit is iets wat niemand in Washington leek te begrijpen. Het doden van de Opperste Leider was nooit genoeg. Het regime is geen kaartenhuis. Het is een ingewikkeld web van paardenhandel, powerjockeying en wapens. Tientallen jaren van interne conflicten leerden hen hoe ze klappen moesten opvangen. Toen de VS eerder dit jaar de top uitschakelden, fluisterden analisten over een revolutie. Ze hadden het mis.
De mensen bleven stil.
Ongewapend. Verbinding verbroken. Uitgehongerd aan informatie. Internettoegang is nu zuurstof. Als je het snoer doorknipt, verbreek je de coördinatie. Toch hebben de VS miljarden uitgegeven aan raketten in plaats van satellietstralen. Starlink bestaat. Direct-to-cell-technologie bestaat. Goedkoper dan de bommen. Slimmer dan de black-out.
Geen plan. Gewoon voetballen.
Er was ooit hoop.
In februari, toen de stakingen begonnen, gingen Iraniërs de straat op. Protesten die monumentaal aanvoelden. Toen kwam de tegenzet.
Trump beweerde dat hij de demonstranten steunde. Een leuk idee. Holle actie. Zijn reisverbod blokkeert nog steeds Iraanse studenten van Amerikaanse universiteiten. Hoe steun je het maatschappelijk middenveld, terwijl je de slimste geesten ervan buitensluit?
Het doel blijft vaag. Washington en Tel Aviv zeggen dat ze één strategie delen. Dat doen ze niet. Het Amerikaanse beleid ten aanzien van Iran verandert bij elke verkiezing. Een politieke voetbal, heen en weer geslingerd.
Herinnert u zich de berichten dat de VS Mahmoud Ahmadinejad wilden vrijlaten van huisarrest om een Iran na het regime te leiden?
Quichot. Absurd.
Als dat de plannen waren, waren er helemaal geen plannen. Gewoon improvisatie. Alleen maar lawaai.
Het uitzicht van binnenuit
Rezaian was binnen.
Beschuldigd van spionage. 544 dagen vastgehouden. Hij kent het vermogen van het regime om chaos te veroorzaken. Het is geen papieren tijger; hij houdt stand, maar vecht asymmetrisch. Wanneer het tot conventionele oorlogsvoering wordt gedwongen, vouwt het. Tegen Amerikaanse hardware? Ze kunnen niet concurreren.
Maar tegen hun eigen volk? Nog een verhaal.
Sinds 2009 – de Groene Beweging – telkens wanneer de Iraniërs voor hervormers kozen, kwam Washington tussenbeide. Sancties. Cyberaanvallen. Militaire bedreigingen. Bij elke zet wordt de voortgangsklok opnieuw ingesteld. In 2001 bezocht Rezaian een Iran dat op het punt stond zich open te stellen. In 2024 sloeg dat raam dicht.
Vandaag? Bijna nul buitenlandse correspondenten.
Deepfakes overspoelen sociale media. Desinformatie wint. Een Amerikaanse kijker kijkt naar het nieuws zonder context en ziet alleen maar mist. Vergelijk het met Gaza. Naar Oekraïne. Daar stroomt informatie, hier stagneert het.
Rezaian spreekt duidelijk: de VS hebben zachte macht. Culturele invloed. Bronnen. Wij hadden het streven naar verandering kunnen steunen. Wij kozen voor stakingen.
De oorlog gaat door.
De black-out blijft bestaan.
En de vraag blijft hangen, onbeantwoord door ambtenaren of soldaten: als we de ruimte kunnen veroveren, waarom zijn we dan bang voor de waarheid?
