Mamy tendencję do myślenia o pieniądzach jako o czymś fizycznym. Monety w kieszeni. Rachunki papierowe ukryte w szufladzie. Liczby na ekranie. To jest namacalne. Prawdziwy. Jednak w tym postrzeganiu pomija się ogrom tego, jak w rzeczywistości działa nowoczesny system finansowy.
Przez większą część historii ludzkości pieniądze były czymś materialnym. Muszle. Sieczka. Bydło Potem pojawiły się monety metalowe – standaryzowane przez około 2600 lat. Złoto i srebro służyły jako fundament przez co najmniej cztery tysiące lat. Pod koniec XVIII wieku banki zaczęły emitować pieniądze papierowe, które można było wymienić na te metale. Stała się główną walutą gospodarek przemysłowych. Był to system oparty na rzeczywistości fizycznej.
Wtedy kotwice pękły.
Pierwsza wojna światowa wymusiła tymczasowy odwrót. Lata trzydzieste XX wieku uczyniły to odosobnienie trwałym. Większość krajów porzuciła standard złota. Pieniądz stał się tym, co ekonomiści nazywają „fiat” (bez zabezpieczenia). Mają wartość nie dlatego, że można je wymienić na błyszczący żółty metal, ale dlatego, że wszyscy są zgodni, że go mają.
Cztery filary wymiany gospodarczej
Standardowa teoria ekonomii dzieli pieniądz na cztery różne funkcje. Zrozumienie tych funkcji ujawni, dlaczego Twoje konto bankowe nie stanowi pełnego obrazu sytuacji.
Po pierwsze, pieniądze pełnią rolę środka wymiany. To najbardziej oczywista rola. Aby otrzymać towary i usługi, przekazujesz gotówkę lub płacisz kartą. Eliminuje to nieefektywność barteru.
Po drugie, pieniądze służą jako miara wartości. Bez wspólnej jednostki miary porównanie kosztu bochenka chleba z ceną samochodu jest prawie niemożliwe. Pieniądze pozwalają kalkulować koszty, zyski i straty. Zapewniają funkcjonowanie systemu cen.
Po trzecie, pieniądz jest standardem odroczonej płatności. Kredyty wyrażane są w jednostkach pieniężnych. Przyszłe transakcje są rejestrowane w wartościach pieniężnych. Możesz obiecać spłatę długu w przyszłym roku, ponieważ jednostka rozliczeniowa pozostaje na tyle stabilna, że można przewidzieć jej wartość.
Po czwarte, pieniądze zapewniają przechowywanie bogactwa. Możesz przechowywać pieniądze do wykorzystania w przyszłości. Chociaż inflacja często zżera tę wartość, pozostają one głównym narzędziem magazynowania siły nabywczej, która nie jest potrzebna natychmiast.
Iluzja indywidualnych oszczędności
W przypadku większości ludzi w tym miejscu pojawia się luka w zrozumieniu. Dla Ciebie pieniądze oznaczają monety, banknoty i Twoje konto czekowe.
W szerszej gospodarce całkowita podaż pieniądza jest kilkakrotnie większa niż suma indywidualnych oszczędności.
Dlaczego? Ze względu na rezerwy bankowe z fragmentacją.
Kiedy deponujesz pieniądze w banku, bank nie tylko je przechowuje. Większość z nich emituje w formie pożyczek. Kredytobiorca wydaje te pieniądze. Pieniądze te są zdeponowane w innym banku. Ten drugi bank pożycza je ponownie. Cykl się powtarza. Każda runda tworzy nową siłę nabywczą z niczego. Początkowy depozyt jest mnożony w znacznie większą podaż pieniądza poprzez kreację kredytu.
Mechanizm ten ułatwia handel pomiędzy ludźmi i krajami. Oznacza to jednak również, że pieniądze, które widzisz na wyciągu, to tylko wierzchołek góry lodowej. Większość podaży pieniądza istnieje w formie cyfrowych zapisów i zobowiązań dłużnych, które szybko krążą w systemie finansowym.
Pieniądz jest środkiem, za pomocą którego wyrażane są ceny i wartości oraz rozpowszechniane w celu ułatwienia handlu.
Przejście z pieniądza towarowego na walutę fiducjarną zmieniło wszystko. Pozwoliło to rządom i bankom centralnym na większą elastyczność. Ale oddzielało także wartość od ograniczeń fizycznych. System opiera się na zaufaniu. Na wiarę, że waluta będzie nadal akceptowana.
Jeśli to zaufanie zostanie zachwiane, mechanizm się zatrzyma.
